Ahara Kalpana Analysis in Samhitas: A Systematic Review of Its Clinical Significance and Conceptual Framework
Author
Dr. Anjali P. Chauhan, Dr. Margi K. Somaiya, Dr. Jinal Viramgama, Dr. Rupesh Wadher
Abstract
Introduction:
In Ayurveda, Ahara (diet) is essential for maintaining health of the body, mind, and soul. Ahara Kalpana refers to the preparation and modification of food to enhance its digestibility and therapeutic value. Classical texts like Brihattrayi and Laghutrayi describe formulations under Kritanna Varga and Pathya Kalpana. This review aims to explore the conceptual and clinical relevance of Ahara Kalpana.
Methods:
A systematic review was conducted using PRISMA guidelines. Primary sources included Charaka Samhita, Sushruta Samhita, and Ashtanga Hridaya. Additional literature was obtained from PubMed, AYUSH Research Portal, and Google Scholar. Inclusion criteria covered classical and contemporary texts discussing Ahara Kalpana, its ingredients, methods, and applications.
Results:
Out of 378 records, 52 sources met the criteria. Over 25 Ahara Kalpana types were identified, including Manda, Peya, and Yavagu, each showing varied digestibility and clinical use. These preparations are used in Samsarjana Karma, as Anupana (adjuvants), and in Rasayana therapy. Limited modern clinical trials exist, but some evidence supports efficacy in conditions like Atisara, Jwara, and Sthaulya.
Discussion:
Ahara Kalpana improves palatability and therapeutic potential of diet. Limitations include lack of standardization and limited clinical data. However, its conceptual richness offers scope for modern integration.
Conclusion:
Ahara Kalpana is a foundational concept in Ayurvedic nutrition with strong classical support and emerging clinical relevance
Keywords
Ahara, Ahara Kalpana, Samhita, clinical significance
Full Text:
Download Paper PDF
References
- Yadhava T., editor. Charaka Samhita of Agnivesha, Sootra Sthana. Ch. 11, Ver. 12. 3rd edition, Varanasi:Chaukambha Surabharati Prakashana; 2008. p.67.
- Agnivesh, Arthedashamahaamuliya Adhyaay, Sutra Sthan, Charak Samhita with Chakrapani Teeka, ed. Yadavji Trikam Ji, Ist edition, Chaukhambha Surbharti Prakashan, Varanasi, 2014; 187.
- Shastri Ambikadatta edited Sushruta Samhita (Hindi translation), Sutrasthan, adhyaya 46, verse 533, Chaukhamba Sanskrit Sansthan, Varanasi, 2014; 1: 290.
- Reddy KR Chandra (2015) Bhaisajya kalpana vijnanam, chaukhamba Sanskrit bhawan, Varanasi, 4th edition 2.
- Agnivesha,Acharya Charak ,Acharya Vidyadhar Shukla and Prof.Ravi Dutt Tripathi, charak Samhita Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy ;2019 Sutrasthana Annapanvidhi adhyaya,p.414
- Agnivesha,Acharya Charak ,Acharya Vidyadhar Shukla and Prof.Ravi Dutt Tripathi, charak Samhita Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy ;2019 Sutrasthana 25 or 27 adhyaya.Chikitsa sthana 20,21,22,24 adhyaya.
- Agnivesha,Acharya Charak ,Acharya Vidyadhar Shukla and Prof.Ravi Dutt Tripathi, charak Samhita Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy ;2019 Sutrasthana apamargatanduliya adhyaya.
- Agnivesha,Acharya Charak ,Acharya Vidyadhar Shukla and Prof.Ravi Dutt Tripathi, charak Samhita Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy ;2019 Sutrasthana 3-adhyaya.
- Agnivesha,Acharya Charak ,Acharya Vidyadhar Shukla and Prof.Ravi Dutt Tripathi, charak Samhita Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy ;2019 Nidan sthana-4 Adhyaya.
- Agnivesha,Acharya Charak ,Acharya Vidyadhar Shukla and Prof.Ravi Dutt Tripathi, charak Samhita Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy ;2019 Chikitsa sthana-24 adayaya.
- Agnivesha,Acharya Charak ,Acharya Vidyadhar Shukla and Prof.Ravi Dutt Tripathi, charak Samhita Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy ;2019 Sutrasthana 5-Adhyaya.
- Agnivesha,Acharya Charak ,Acharya Vidyadhar Shukla and Prof.Ravi Dutt Tripathi, charak Samhita Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy ;2019 Sutrasthana -13 Adhyaya.
- Agnivesha,Acharya Charak ,Acharya Vidyadhar Shukla and Prof.Ravi Dutt Tripathi, charak Samhita Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy ;2019 Sutrasthana 6 -Adhyaya.
- Agnivesha,Acharya Charak ,Acharya Vidyadhar Shukla and Prof.Ravi Dutt Tripathi, charak Samhita Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy ;2019 Sutrasthana-27 Adhyaya.
- Dhanvantari,Acharya sushrut,Dr.Ambikadatta shashtri,Sushrut Samhita Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy;2021 Sutrasthana-46 Adhyaya, slok no.342-396.
- Dhanvantari,Acharya sushrut,Dr.Ambikadatta shashtri,Sushrut Samhita Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy;2021 Sutrasthana-46 Adhyaya, slok no.342-396.
- Vagbhat,Acharya vagbhat,Dr.Bhrahmanand Tripathi,Ashtang hridya Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy;2021 Sutrasthana -6 Adhyaya,slok no.26-42.
- Bhavmishra,prof.krishnachandra chunekar,bhavaprakash Nighantu, Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy;2010,kritanan varga ,slok no.1-184.
- Sarangdhar,Sarangdhar Samhita,Dr.shrimati Shailaja shrivastav, Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy;2017 Madhyam Khanda, 2 Adhyaya,Slok no.152-176.
- Agnivesha,Acharya Charak ,Acharya Vidyadhar Shukla and Prof.Ravi Dutt Tripathi, charak Samhita Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy ;2019 Vimanasthana -1 adhyaya, slok no.21/1,page no.554.
- Agnivesha,Acharya Charak ,Acharya Vidyadhar Shukla and Prof.Ravi Dutt Tripathi, charak Samhita Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy ;2019 Sutrasthana-28 Adhyaya, Slok no.3.
- Sarangdhar,Sarangdhar Samhita,Dr.shrimati Shailaja shrivastav, Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy;2017 Madhyam Khanda, 2 Adhyaya,Slok no.167
- Sarangdhar,Sarangdhar Samhita,Dr.shrimati Shailaja shrivastav, Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy;2017 Madhyam Khanda, 2 Adhyaya,Slok no.176
- Sarangdhar,Sarangdhar Samhita,Dr.shrimati Shailaja shrivastav, Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy;2017 Madhyam Khanda, 2 Adhyaya,Slok no.175
- Sarangdhar,Sarangdhar Samhita,Dr.shrimati Shailaja shrivastav, Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy;2017 Madhyam Khanda, 2 Adhyaya,Slok no.170
- Sarangdhar,Sarangdhar Samhita,Dr.shrimati Shailaja shrivastav, Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy;2017 Madhyam Khanda, 2 Adhyaya,Slok no.168
- Sarangdhar,Sarangdhar Samhita,Dr.shrimati Shailaja shrivastav, Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy;2017 Madhyam Khanda, 2 Adhyaya,Slok no.170
- Sarangdhar,Sarangdhar Samhita,Dr.shrimati Shailaja shrivastav, Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy;2017 Madhyam Khanda, 2 Adhyaya,Slok no.171
- Dhanvantari,Acharya sushrut,Dr.Ambikadatta shashtri,Sushrut Samhita Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy;2021 Sutrasthana-46 Adhyaya, slok no.346
- Dhanvantari,Acharya sushrut,Dr.Ambikadatta shashtri,Sushrut Samhita Varanasi :Chowkhamba Bharti Academy;2021 Sutrasthana-45 Adhyaya, slok no. 84.
Share your valuable work from Social Media Buttons